Ўзбекистон Республикаси Меҳнат кодексининг 281-моддасига мувофиқ, иш берувчи ходимга фақат асосий иш ҳақини тўлаш билан чекланиб қолмайди.

Қонунчиликда айрим ҳолатлар белгиланган бўлиб, уларда ходимнинг ижтимоий ҳимоясини таъминлаш мақсадида қўшимча тўловлар амалга оширилиши шарт.

Мазкур модда иш берувчининг ходим олдидаги муҳим мажбуриятларини аниқ белгилайди. Хусусан, иш жараёнида юзага келадиган айрим ҳолатларда ходим молиявий жиҳатдан зарар кўрмаслиги учун унга кафолатли қўшимча тўловлар берилиши лозим.

Биринчи навбатда, агар иш берувчига ёки ходимга боғлиқ бўлмаган сабабларга кўра иш жараёни тўхтаб қолса (бекор туриб қолиш ҳолати), ходим бу вақт учун камида ўз тариф ставкасининг (маошининг) учдан икки қисми миқдорида ҳақ олиши керак. Бу ходимни даромадсиз қолиб кетишидан ҳимоя қилади.

Шунингдек, худди шундай сабаблар туфайли ходим ўз меҳнат мажбуриятларини тўлиқ бажара олмаган тақдирда ҳам, унга амалда ишлаган вақтига мутаносиб равишда камида учдан икки қисми миқдорида иш ҳақи сақлаб қолинади.

Бундан ташқари, қонунчилик тунги вақтда ишлаш, дам олиш кунлари ёки байрам кунларидаги меҳнат, шунингдек иш вақтидан ташқари бажарилган ишлар учун оширилган миқдорда ҳақ тўлашни мажбурий қилиб белгилайди. Бу эса ходимнинг ортиқча меҳнати муносиб рағбатлантирилишини таъминлайди.

Алоҳида тоифадаги ходимлар, яъни иш вақти қисқартирилган шахслар учун ҳам кафолат мавжуд. Улар тўлиқ иш вақтида ишловчи ходимлар билан тенг даражада иш ҳақи олиши учун қўшимча тўловлар амалга оширилади.

Шу билан бирга, айрим асослар бўйича меҳнат шартномаси бекор қилинганда ходимга ишдан бўшатиш нафақаси тўланади. Бундан ташқари, вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик (касаллик) ҳолатларида ходимга ўртача иш ҳақи ёки унинг бир қисми миқдорида нафақа берилиши ҳам иш берувчининг мажбурияти ҳисобланади.

Қонунчилик яна бир муҳим жиҳатни таъкидлайди: юқорида санаб ўтилган тўловлар билан чекланиб қолинмайди. Иш берувчи жамоа шартномалари, ички ҳужжатлар ёки меҳнат шартномасида назарда тутилган бошқа қўшимча тўловларни ҳам амалга ошириши шарт.

Меҳнат кодексининг 281-моддаси ходимларнинг молиявий манфаатларини ҳимоя қилувчи муҳим норма ҳисобланади. Унга кўра, иш берувчи турли ҳолатларда ходимни даромадсиз қолдирмаслиги ва қонунда белгиланган барча кафолатли қўшимча тўловларни ўз вақтида амалга ошириши шарт.