Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексининг 138-моддасига кўра, пиёдалар ҳамда йўл ҳаракатининг айрим бошқа иштирокчилари йўл ҳаракати қоидаларини бузган тақдирда маъмурий жавобгарликка тортилади.

Қонунга мувофиқ, қуйидаги ҳолатлар ҳуқуқбузарлик ҳисобланади:

— светофор ёки ҳаракатни тартибга солувчининг сигналларига бўйсунмаслик;

— йўлнинг қатнов қисмини белгиланмаган жойдан кесиб ўтиш;

— пиёдалар йўлни кесиб ўтаётганда ёки қатнов қисмида ҳаракатланаётганда телефондан фойдаланиш;

— китоб ёки газета-журналларни ўқиш;

— видеоматериалларни томоша қилиш ёки аудиоматериалларни тинглаш;

— эътиборни чалғитадиган бошқа электрон воситалардан фойдаланиш;

— скутер, мопед, велосипед, индивидуал ҳаракатланиш воситалари ҳамда уловли араваларни бошқараётган шахсларнинг светофор сигналлари ёки йўл белгилари талабларига риоя қилмаслиги.

Мазкур қоидабузарликлар учун маъмурий огоҳлантириш ёки базавий ҳисоблаш миқдорининг учдан бир қисми миқдорида жарима белгиланган.

Шунингдек, ҳайдовчиларга турли хизматлар кўрсатиш мақсадида йўлнинг қатнов қисмида туриш ёки йўлларга ажратилган минтақалар атрофида мол боқиш маъмурий огоҳлантириш ёки базавий ҳисоблаш миқдорининг ярми миқдорида жарима қўлланилишига сабаб бўлади.

Агар ушбу қоидабузарликлар натижасида авария ҳолати юзага келса, ҳуқуқбузарга базавий ҳисоблаш миқдорининг бир баробари миқдорида жарима солинади.

Бундан ташқари, транспорт воситаси ҳаракатланаётган вақтда йўловчининг қўлдан ташқари бошқа тана қисмларини салондан ташқарига чиқариши ҳам ҳуқуқбузарлик ҳисобланади ва бунинг учун базавий ҳисоблаш миқдорининг бир баробари миқдорида жарима белгиланган.

Қонунчиликда скутер, мопед, велосипед, индивидуал ҳаракатланиш воситалари ҳамда уловли араваларни бошқарувчи шахслар учун ҳам алоҳида талаблар назарда тутилган. Жумладан, ушбу воситаларни белгиланган тартибда нур қайтаргичлар ва чироқларсиз бошқариш, шунингдек, индивидуал ҳаракатланиш воситалари ва скутерларда одам ташиш учун базавий ҳисоблаш миқдорининг ярми миқдорида жарима қўлланилади.

Шунингдек, скутер, мопед, велосипед, индивидуал ҳаракатланиш воситаси ёки уловли аравани алкоголли ичимлик, гиёҳвандлик моддаси таъсирида ёки бошқача тарзда маст ҳолда бошқариб йўл ҳаракати қоидаларини бузиш энг оғир ҳуқуқбузарликлардан бири ҳисобланади. Бу ҳолат учун базавий ҳисоблаш миқдорининг уч баробари миқдорида жарима назарда тутилган.

Йўл ҳаракати қоидаларига риоя қилиш нафақат ҳайдовчилар, балки пиёдалар, йўловчилар ҳамда ҳаракатнинг бошқа барча иштирокчилари учун ҳам мажбурийдир. Ушбу талабларга амал қилиш йўл-транспорт ҳодисаларининг олдини олиш ва ҳар бир фуқаронинг хавфсизлигини таъминлашга хизмат қилади.

Зиёвуддин Намозов