Олди-сотди муносабатлари фуқаролик ҳуқуқида энг кенг тарқалган ва амалиётда энг кўп қўлланиладиган шартномавий муносабатлардан бири ҳисобланади.

Ушбу муносабатлар орқали товарлар айирбошланади, мулкий манфаатлар таъминланади ҳамда бозор иқтисодиётининг барқарор фаолияти кафолатланади.

Шу билан бирга, олди-сотди шартномаларини амалга ошириш жараёнида товарнинг сифати билан боғлиқ масалалар алоҳида аҳамият касб этади. Чунки товар сифати шартноманинг мазмунига, тарафларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятларига ҳамда истеъмолчилар манфаатларининг ҳимоя қилинишига бевосита таъсир кўрсатади.

Амалиётда кўп ҳолларда товар сифати талабларга жавоб бермаслиги, унинг яширин нуқсонлари аниқланиши ёки товар шартномада кўрсатилган хусусиятларга мос келмаслиги билан боғлиқ низолар юзага келади. Бундай ҳолатларда товар сифати учун ким жавобгар ҳисобланиши, яъни сотувчи, ишлаб чиқарувчи ёки бошқа иштирокчиларнинг ҳуқуқий жавобгарлиги масаласи муҳим аҳамият касб этади.

Қонунчиликка мувофиқ, сотувчи сотиб олувчига сифати олди-сотди шартномасига мос келадиган товарни топшириши шарт.

Олди-сотди шартномасида товарнинг сифати тўғрисидаги шартлар кўрсатилмаганда, сотувчи сотиб олувчига белгиланган мақсадлар учун яроқли бўлган товарни топшириши шарт.

Агар сотиб олувчи шартнома тузиш пайтида сотувчига товарни қандай аниқ мақсадлар учун сотиб олаётганини хабар қилган бўлса, сотувчи сотиб олувчига ушбу мақсадларда фойдаланиш учун яроқли бўлган товарни топшириши шарт.

Товар намунаси бўйича ва (ёки) таърифи бўйича сотилганда сотувчи сотиб олувчига намуна ва (ёки) таърифга мос келадиган товарни топшириши шарт.

Агар қонунда белгиланган тартибга мувофиқ, сотилаётган товар сифатига нисбатан мажбурий талаблар назарда тутилган бўлса, тадбиркорлик фаолиятини амалга ошираётган сотувчи сотиб олувчига ушбу мажбурий талабларга жавоб берадиган товарни топшириши шарт.

Сотувчи билан сотиб олувчи ўртасидаги келишувга мувофиқ қонунда назарда тутилган тартибда товарнинг сифатига қўйилган мажбурий талабларга қараганда юқорироқ талабларга жавоб берадиган товар топширилиши мумкин.

Бекжон Исмаилов,
"Адолат" МҲАМ ходими