“Ҳар бир сўзнинг хотирага ўрнашган суврати бўлади. “Аёл” сўзини эшитсак, руҳиятимизга хотиржамлик, вужудимизга ҳарорат қуюлганга ўхшайди. Қулоғимизда жонбахш алла овозлари янграгандек бўлади. Уни тандир бошида юзлари ловуллаб нон ёпаётган кўринишда, қошларига ҳафсала билан ўсма тортаётган, гўзаллик истагидан гўзаллашган қиёфада тасаввур этамиз. Далада, буғдойзорда, боғда… Қаерда бўлмасин, аёл сувратида ҳаракат бор, бедорлик, беоромлик бор. Шунинг учун Аёлни жамиятнинг ёруғлик буржи, ҳарорат, меҳр-муҳаббат буржи деб атаймиз. Шунинг учун қайси мамлакатда гўзалликка, меҳр-муҳаббат, бунёдкорлик, яратишга эҳтиром бўлса, энг аввало аёлга эътибор кўрсатадилар...” деб ёзади журналист Қутлибека Раҳимбоева бир мақоласида.

Энди эса, суднинг қора курсисида бошини хам қилиб ўтирган аёлни бир тасаввур қилинг.

Камола Саидова (исм-шарифлар ўзгартирилган) 1976 йилда туғилган, миллати ўзбек, маълумоти ўрта, ажрашган, қарамоғида 2 нафар фарзандлари бор, ...-умумий ўрта таълим мактабида фаррош, муқаддам судланмаган... Шу маълумотларнинг ўзиёқ бу аёл ҳақида биринчи таассуротни бера олади, албатта.

Камола Саидованинг таржимаи ҳоли билан танишар эканман, қўлимга олган суд ҳукмини ўқимай туриб уйғонган нафратга ўхшаш туйғу қалбимдан бироз чекингандек бўлди. Юрагим юмшади. Аммо, ўғирлик қилган, қайта-қайта бу ишни содир этган аёлни оқлаш ўринлими, деган безовта савол хаёлимда айланаверди.

Энди эса, мулоҳазага ошиқмай, суд ҳукми билан танишамиз.

Камола саҳарлаб соат 4:50 лар атрофида уйи яқинида жойлашган Саломат Эркиновага тегишли дўконга ғайриқонуний равишда кириб нархи 2 миллион 666 минг сўмлик ширинлик ва озиқ-овқат маҳсулотлари ҳамда парфюмерия маҳсулотларини яширин равишда ўғирлаб, воқеа жойидан яширинган.

Камола Саидова ўзининг жиноий ҳаракатларини давом эттириб, соат тахминан 5:00 лар атрофида такроран уйининг ёнида жойлашган ўша дўконга яна ўғирликка киради. У ердан яна нархи 3 миллион сўмга яқин ширинлик ва озиқ-овқат маҳсулотлари ҳамда парфюмерия маҳсулотларини яширин равишда ўғирлаб, воқеа жойидан яширинади.

Камола судда ўз айбига иқрорлик билдириб берган кўрсатмаларга кўра, у дўконга кираверишдаги темир панжара қулфи учун калит ясаттириб олганлиги маълум бўлди. Шунинг учун ҳам дўкон эгаси ўғирлик содир этилганлигини билса-да, айбдорни тута олмаган. Камола эса, ҳали тонг ёришмай туриб ўғирланган нарсаларни олиб кетишга улгурган. Бироқ, охир-оқибат у дўкондан буюм ўғирлаётган маҳали Ички ишлар органлари ходимлари томонидан қўлга олинди.

Дўкон эгасининг судда берган кўрсатмасига кўра, Камола содир этган жиноий ҳаракатлари сабабли дўконга катта моддий зарар етказган.

Суд мажлисида гувоҳларнинг кўрсатмалари ҳам тингланди. Камола фаррош бўлиб ишлайдиган мактабда ишловчи ўқитувчиларнинг айтишича, у дўкондан ўғирланган буюмларни сотиш билан шуғулланиб келган. Ундан озиқ-овқат маҳсулотлари, ширинликларни қаердан олиб келиб сотаётганлигини қизиқиб сўрашганида оилавий етишмовчилик сабабли савдо-сотиқ ишлари билан шуғулланаётганлиги, буюмларни бозордан олиб келиб сотаётганлигини айтади. Камоланинг ўғирланган буюмларига ҳар доим ҳам харидор топилган.

Суд судланувчи Камола Саидовага нисбатан жазо тури ва миқдорини белгилашда унинг қилмишидан пушаймонлигини, оилавий шароитини ҳамда етказилган зарарни тўлиқ қоплаганлигини инобатга олиб, унга нисбатан озодликни чеклаш жазосини тайинлади. 

Камола мактабда фаррош бўлиб ишлаб, судда унинг онаси кўрсатма берганидек топганини касалманд фарзандларининг эҳтиёжи учун етказа олмаган бўлиши мумкин. Бироқ рўзғордаги етишмовчиликлар аёлни қўли эгриликка бошламасин экан. Оқибатда Камола ўғирликни ўзига касб қилиб олди. Шундай устомон бўлиб кетдики, унинг жинояти анча вақтгача очилмади, биров мушугини пишт демади. Ўғирланган буюмларни очиқ-ойдин сотиб юрди ҳам. Ҳеч ким, ҳатто қўшниси бўлган дўкон эгаси ҳам ундан шубҳаланмаган. Бироқ, дўконга яна қайта ўғирликка тушган одам аёл киши, қўшнилари Камола эканлигини билишгач...

Ҳаётда ҳамма нарса бўлиши мумкин экан. Таҳририятга суд ҳукми билан келган жабрланувчи биздан бир нарсани ёзишимизни сўради – ҳеч ким, айниқса, аёл фарзандини ўғирлик билан боқмасин! Ҳаромдан топилган ҳаромга элтади, ахир! Жиноятчи-ку, жазосини олар, лекин бир хато иккинчисига сабаб бўлади. Ўғирликдан топилган буюмни еб катта бўлган бола ҳам ўғри бўлади.

Болаларимизга ёшликдан ҳалол яшашни ўргатайлик, уларни ҳалол меҳнат қилишга бошлайлик ҳар биримиз. Отам нон ишлаб чиқариш корхонасида нонвой бўлиб ишлаган. Ўзим мактабда ишлаб юриб, тадбиркорлик ишини бошладим. Фарзандларимга ҳам тадбиркорликни ўргатдим. Ўша қўшнимнинг қизларини ўқишни битирса, дўконга ишга олмоқчи эдим. Лекин бўлган ишни қаранг...

Дарҳақиқат, асрлар оша яшаб келаётган ўзбекона қадриятларимиз, ҳаётнинг ёзилмаган тартиб-интизомлари жуда кўп. Тарбия масаласида гап кетганда ҳам, болаликдан бировнинг ҳақи бировга буюрмайди, деган гапни кўп эшитганмиз. Ердан пул топсанг олма, бировнинг боғида пишган мева-чевани болалик қилиб олиб юрма, у бировнинг ҳақи, қилган ишинг ўғирлик бўлади, болам...

Авваллари ўғирлик қилган одамнинг аввал ўнг қўлини, кейин яна ўғирлик қилса, чап қўлини ҳам кесиб уни жазолашар экан. Токи, у бошқаларга ибрат бўлсин деб! Бугун замон ўзгарди, инсоний мезонлардан келиб чиқиб, жиноят учун жазо турлари ҳам енгиллашди. Ҳалол меҳнат қилиб даромад топиш учун бугун қанча-қанча имконият эшиклари очилган. Фақат инсоннинг қалбида меҳнатга иштиёқу, сабру қаноат, ҳалоллик деган асрий қадрият устун бўлса, бўлгани. Юқоридагилардан хулоса эса, ҳукмингизга ҳавола.

Гулбаҳор ОРТИҚХЎЖАЕВА,
журналист