Электр энергиясидан хавфсиз фойдаланиш инсон ҳаёти ва соғлиғини асраш, ёнғинларнинг олдини олиш ҳамда электр таъминотининг барқарорлигини таъминлашда муҳим аҳамиятга эга. Шу боис “Электр хавфсизлиги ойлиги” доирасида аҳоли хонадонлари, ижтимоий соҳа обектлари, тадбиркорлик субектлари ва бошқа истеъмолчиларда электр қурилмаларининг ҳолати, тармоқлардан фойдаланиш қоидалари ҳамда ёнғин хавфсизлиги талабларига риоя этилишига алоҳида эътибор қаратиш лозим.

 

Электр энергиясидан хавфсиз фойдаланиш қоидаларини биласизми?

Электр энергиясидан фойдаланишда, аввало, электр жиҳозларининг техник ҳолатига, уланишларнинг мустаҳкамлигига ва электр тармоқларига тушаётган юкламага эътибор бериш зарур. Носоз симлар, шикастланган розеткалар, сифатсиз узайтиргичлар ва электр қурилмаларидан нотўғри фойдаланиш қисқа туташув, ток уриши ёки ёнғин келиб чиқишига сабаб бўлиши мумкин. Шу сабабли электр жиҳозларидан фойдаланиш бўйича ишлаб чиқарувчи кўрсатмаларига амал қилиш, электр тармоғини ортиқча юкламаслик ва аниқланган носозликларни ўз вақтида бартараф этиш муҳимдир.

Аҳоли хонадонларида электр иситиш мосламалари, сув иситкичлари, коньдитсионерлар ва бошқа юқори қувват талаб қиладиган жиҳозлардан фойдаланишда электр тармоғининг имкониятларини ҳисобга олиш лозим.

Электр жиҳозларини қаровсиз қолдирмаслик, уларни ёнувчан буюмлар яқинида ишлатмаслик, электр қурилмаларини нам қўл билан ушламаслик ва болаларнинг розеткаларга яқинлашишига йўл қўймаслик зарур. Электр токи урган кишига ёрдам беришда, аввало, электр манбаини хавфсиз тарзда узиш ва зарур ҳолларда тез тиббий ёрдам чақириш керак.

 

Ижтимоий обектлар ва тадбиркорлик субектларида хавфсизлик талаблари

Мактабгача таълим ташкилотлари, мактаблар, шифохоналар, поликлиникалар, маданият ва спорт муассасалари каби ижтимоий соҳа обектларида электр хавфсизлиги алоҳида аҳамиятга эга. Чунки бундай жойларда бир вақтнинг ўзида кўплаб инсонлар бўлади, айрим обектларда эса электр таъминотининг узлуксизлиги бевосита инсон ҳаёти ва соғлиғи билан боғлиқ. Шу сабабли электр ускуналарининг созлиги, ҳимоя воситаларининг ишлаши, электр хоналари ва тақсимлаш қурилмаларига бегона шахсларнинг киришига йўл қўйилмаслиги ҳамда эвакуация йўлакларининг очиқ сақланиши назорат қилиниши керак.

Тадбиркорлик субектлари, ишлаб чиқариш корхоналари, савдо ва хизмат кўрсатиш обектларида электр қурилмаларидан белгиланган тартибда фойдаланиш, ускуналарни мунтазам техник кўрикдан ўтказиш ва ходимларнинг электр хавфсизлиги бўйича хабардорлигини ошириш зарур. Электр жиҳозлари ёнида ёнувчан материалларни сақламаслик, электр тақсимлаш шкафларини тўсиб қўймаслик, ҳимоя автоматлари ва бошқа ҳимоя воситаларини ўзбошимчалик билан ўзгартирмаслик лозим. Электр қурилмаларини таъмирлаш ёки улаш ишлари тегишли малакага эга мутахассислар томонидан бажарилиши керак.

 

Электр тармоқлари ва ускуналарининг техник созлиги текширилиши зарур

“Электр хавфсизлиги ойлиги” давомида электр тармоқлари, трансформатор пунктлари, электр қурилмалари, электр қутилари, тақсимлаш қурилмалари ва бошқа электр ускуналарининг хавфсизлиги ҳамда техник жиҳатдан созлигига алоҳида эътибор қаратиш муҳим. Бунда сим ва кабельларнинг изоляцияси, уланиш жойларининг ҳолати, ҳимоя аппаратларининг ишлаши, ерга улаш тизимлари, электр қутиларининг бутлиги ва ёпиқ сақланиши каби жиҳатлар текширилиши лозим. Шунингдек, электр ускуналарида қизиб кетиш, куйиш излари, ғайритабиий шовқин, учқунланиш ёки куйган ҳид каби хавф белгиларига бефарқ қараш мумкин эмас.

Трансформатор пунктлари ва тақсимлаш қурилмаларига бегона шахсларнинг киришига йўл қўймаслик, тегишли огоҳлантирувчи белгиларни ўрнатиш ва электр ускуналари атрофини тартибли сақлаш ҳам муҳим хавфсизлик чораларидан ҳисобланади. Электр тармоқлари яқинида белгиланган хавфсизлик масофаларига риоя қилиш, электр қурилмаларини рухсатсиз ўзгартирмаслик ва ҳимоя қопқоқларини олиб ташламаслик керак. Барча текширув ва таъмирлаш ишлари тегишли хавфсизлик қоидаларига риоя қилган ҳолда, ваколатли ва малакали мутахассислар томонидан амалга оширилиши лозим.

 

Ёнғин хавфсизлиги талабларига риоя этиш муҳим

Электр қурилмаларидаги носозликлар ва тармоқнинг ортиқча юкланиши ёнғин келиб чиқиш хавфини оширади. Шу боис истеъмолчилар электр ускуналарининг ёнғин хавфсизлиги талабларига мувофиқлигини таъминлаши, электр жиҳозлари атрофида ёнувчан материалларни тўпламаслиги ва электр тақсимлаш қурилмаларига эркин кириш имкониятини сақлаши зарур. Электр симлари ва кабельларни белгиланган талабларга зид равишда улаш, ҳимоя қурилмаларини четлаб ўтиш ёки носоз ускуналардан фойдаланиш жиддий оқибатларга олиб келиши мумкин.

Электр ускунасида тутун, учқунланиш ёки ёнғин аломатлари кузатилса, хавфсизликни таъминлаш биринчи ўринда туради. Имкон бўлса, электр таъминотини хавфсиз жойдан узиш, одамларни хавфли ҳудуддан узоқлаштириш ва тегишли фавқулодда хизматларга хабар бериш керак. Электр ускуналарида юзага келган ёнғинни сув билан ўчиришга уринмаслик лозим, чунки бу ток уриши хавфини туғдириши мумкин. Бундай вазиятларда электр қурилмаларига мос ўт ўчириш воситаларидан фойдаланиш ва мутахассислар кўрсатмаларига амал қилиш зарур.

 

Аниқланган камчиликлар хавф даражасига қараб бартараф этилади

Электр хавфсизлиги текширувларида аниқланган камчиликларни қайд этишнинг ўзи етарли эмас. Уларни хавф даражасига қараб зудлик билан, қисқа муддатда ёки режали тартибда бартараф этиш лозим. Инсон ҳаёти ва соғлиғига бевосита таҳдид туғдирадиган, ток уриши, қисқа туташув ёки ёнғинга сабаб бўлиши мумкин бўлган ҳолатлар аниқланса, хавфли ускунадан фойдаланишни дарҳол тўхтатиш, ҳудудни хавфсизлантириш ва муаммони ваколатли мутахассислар ёрдамида бартараф этиш зарур.

Инсонлар ҳаётига бевосита хавф туғдирмайдиган, бироқ электр ускуналарининг ишончли ишлашига салбий таъсир кўрсатиши мумкин бўлган камчиликлар қисқа муддатда тузатилиши керак. Техник хизмат кўрсатиш, эскирган қисмларни алмаштириш ёки профилактик таъмирлашни талаб қиладиган бошқа камчиликлар эса белгиланган муддатлар асосида режали равишда бартараф этилиши мумкин. Бунда ҳар бир камчилик бўйича масъул шахсларни белгилаш, бажариладиган ишларнинг муддатини қайд этиш ва бартараф этилган ҳолатларни қайта текшириш муҳимдир. Камчиликни бартараф этиш муддати хавф даражаси ва амалдаги талаблар асосида белгиланади.

 

Электр хавфсизлиги — барчанинг масъулияти

“Электр хавфсизлиги ойлиги” фақат электр қурилмаларини текшириш билан чекланмаслиги керак. У аҳоли ва ташкилотларда хавфсизлик маданиятини шакллантириш, электр энергиясидан оқилона фойдаланиш, носозликларни эрта аниқлаш ҳамда хавфли ҳолатларнинг олдини олишга хизмат қилиши лозим. Ҳар бир истеъмолчи электр ускуналарининг ҳолатига масъулият билан ёндашиши, шубҳали ёки хавфли вазиятларни эътиборсиз қолдирмаслиги ва зарур ҳолларда мутахассисларга мурожаат қилиши керак.

Электр хавфсизлиги қоидаларига мунтазам риоя этиш инсон ҳаётини асраш, ёнғинларнинг олдини олиш, электр таъминотининг ишончлилигини ошириш ва моддий зарарларнинг камайишига ёрдам беради. Энг муҳими, хавфни юзага келгандан кейин бартараф этишдан кўра, унинг олдини олиш анча самаралидир.