Ўзбекистон Республикаси Меҳнат кодексининг 508-моддасига мувофиқ, якка тартибдаги тадбиркор томонидан ишга қабул қилинаётган шахс билан меҳнат муносабатлари фақат ёзма шаклда тузиладиган меҳнат шартномаси асосида юзага келади. Бу талаб ходимнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш ва иш берувчи билан муносабатларни аниқ тартибга солиш учун муҳим ҳисобланади.

Мазкур модда асосида, якка тартибдаги тадбиркор ходим билан икки хил турдаги шартнома тузиши мумкин: номуайян муддатга ёки муддатли меҳнат шартномаси. Бироқ, муҳим жиҳат шундаки, муддатли шартнома муддати тадбиркорнинг давлат рўйхатидан ўтганлиги тўғрисидаги гувоҳноманинг амал қилиш муддатидан ошиб кетмаслиги керак. Бу эса тадбиркорлик фаолиятининг қонуний даври билан меҳнат муносабатларини боғлайди.

Шунингдек, ишга кираётган шахс меҳнат шартномаси тузилишидан олдин меҳнат ва бандлик шартлари ҳақида олдиндан хабардор қилиниши лозим. Бу талаб шаффофликни таъминлайди ҳамда келгусида юзага келиши мумкин бўлган низоларнинг олдини олади.

Қонунчиликка кўра, ходим ва якка тартибдаги тадбиркор ўртасидаги меҳнат шартномасининг намунавий шакли Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланади. Ушбу шакл Ижтимоий-меҳнат масалалари бўйича республика уч томонлама комиссияси билан келишилган ҳолда ишлаб чиқилади, бу эса унда барча зарур ҳуқуқий кафолатлар инобатга олинганини англатади.

Меҳнат шартномаси уч нусхада расмийлаштирилади. Улардан бири тадбиркорда, иккинчиси ходимда қолади, учинчи нусха эса давлат солиқ хизмати органига тақдим этилади. Замонавий тартибларга кўра, бу жараённи электрон шаклда ҳам амалга ошириш мумкин, бу эса ҳужжат айланишини янада соддалаштиради.

Якка тартибдаги тадбиркорлар томонидан ходимларни ишга қабул қилиш жараёни ўзига хос жиҳатларга эга. Жумладан, улар томонидан ишга қабул қилиш учун алоҳида буйруқ чиқарилиши талаб этилмайди. Бундан ташқари, бундай иш берувчиларда ишловчи ходимларга меҳнат дафтарчалари юритилмайди.

Умуман олганда, ушбу норма якка тартибдаги тадбиркорлар фаолиятини соддалаштириш билан бирга, ходимларнинг асосий ҳуқуқларини ҳам кафолатлашга қаратилган бўлиб, меҳнат муносабатларининг замонавий ва қулай шаклини яратади.

Зиёвуддин Намозов,
"Адолат" МҲАМ ходими