Ота-оналик ҳуқуқидан маҳрум қилиш – бу боланинг манфаатларини ҳимоя қилиш мақсадида суд томонидан қўлланиладиган чоралардан бири ҳисобланади.

Оила кодексига кўра, ота-она ёки улардан бири қуйидаги ҳолларда мазкур ҳуқуқдан маҳрум қилиниши мумкин:

1. Болани боқишдан бош тортиб, алимент тўламаса. Яъни, болага моддий ёрдам бериш мажбуриятини бажармаганлар;

2. Болани туғруқхона, шифохона, тарбия муассасаси ва шу каби муассасалардан олиб кетмаса ва бунга ҳеч қандай узрли сабаб бўлмаса;

3. Ота-оналик ҳуқуқини нотўғри ишлатса. Масалан, болани ҳақорат қилса, қийнаса, урса-сўкса, руҳий босим ўтказса ёки бошқа шафқатсиз муносабат қилса;

4. Ичкиликка ёки гиёҳвандликка қаттиқ берилиб кетган бўлса, яъни доимий равишда истеъмол қилса ва бу болага салбий таъсир қилаётган бўлса;

5. Боланинг ёки турмуш ўртоғининг ҳаёти ёки соғлиғига қарши қасддан жиноят содир этса.