Ўзбекистон Республикаси Солиқ кодексининг 214-моддаси солиққа оид ҳуқуқбузарлик содир етилганда айб шаклларини аниқ белгилаб беради. Мазкур норма солиқ қонунчилиги бузилишларига ҳуқуқий баҳо беришда муҳим аҳамиятга эга.

1-факт. Солиққа оид ҳуқуқбузарликда айбнинг мавжудлиги

Солиққа оид ҳуқуқбузарлик шахс томонидан ғайриҳуқуқий ҳаракат ёки ҳаракацизлик қасддан ёхуд эҳтиётсизлик оқибатида содир этилган тақдирда айбли деб топилади. Айб мавжуд бўлмасдан жавобгарлик юзага келмайди.

2-факт. Қасддан содир етилган ҳуқуқбузарлик

 Агар шахс ўз ҳаракати (ҳаракатсизлиги) ғайриқонуний эканлигини билиб туриб, унинг зарарли оқибатлари юзага келишини истаган ёки бунга онгли равишда йўл қўйган бўлса, ҳуқуқбузарлик қасддан содир этилган деб ҳисобланади.

 

3-факт. Эҳтиётсизлик орқали содир этилган ҳуқуқбузарлик

 Шахс ўз ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) ғайриқонуний эканлигини ёки унинг зарарли оқибатларини билмаган, аммо уларни олдидан кўриши мумкин ва лозим бўлган ҳолларда содир этган бўлса, бундай ҳуқуқбузарлик эҳтиётсизлик туфайли содир этилган деб эътироф этилади.

 

4-факт. Юридик шахснинг айбдорлиги

 Юридик шахс солиққа оид ҳуқуқбузарликни содир этганликда айбдор деб топилиши учун ушбу ҳолат унинг мансабдор шахслари ёки вакилларининг ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) натижасида келиб чиққан бўлиши лозим.

 

5-факт. Норманинг ҳуқуқий аҳамияти

 Солиқ кодексининг 214-моддаси солиқ соҳасида адолатли жавобгарликни таъминлаш, қасд ва эҳтиётсизликни фарқлаш ҳамда солиқ интизомини мустаҳкамлашга хизмат қилади.

 

Хулоса

 Солиққа оид ҳуқуқбузарликларда айб шаклини тўғри аниқлаш солиқ низоларини ҳал этишда ҳал қилувчи аҳамиятга эга. Қонун нормаларини билиш солиқ тўловчилар учун ҳуқуқий хавфларни камайтиришга хизмат қилади.

Зиёвуддин Намозов,
"Адолат" МҲАМ ходими