Бугунги кунда товарларни сотиш ва харид қилиш муносабатларида товарни ўз вақтида ва белгиланган жойга етказиб бериш масаласи алоҳида аҳамият касб этмоқда. Айниқса, бозор иқтисодиёти шароитида тадбиркорлик субъектлари ҳамда истеъмолчилар ўртасидаги шартномавий муносабатларнинг самарали йўлга қўйилиши кўп жиҳатдан товарларни етказиб бериш тартибининг аниқ ва қонуний белгилаб қўйилганлигига боғлиқ. Товарларни етказиб бериш жараёнида тарафларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари, етказиб бериш муддатлари, усуллари ҳамда жавобгарлик масалалари ҳуқуқий жиҳатдан тартибга солиниши лозим.

Товарларни етказиб бериш маҳсулот етказиб берувчи томонидан товарларни шартнома бўйича сотиб олувчига ёки шартномада олувчи сифатида кўрсатилган шахсга жўнатиш (топшириш) йўли билан амалга оширилади.

Маҳсулот етказиб бериш шартномасида товарларни олувчиларга жўнатиш тўғрисида сотиб олувчининг сотувчига кўрсатмалар бериш ҳуқуқи (жўнатиш разнарядкаси) назарда тутилган ҳолларда, маҳсулот етказиб берувчи товарларни жўнатиш разнарядкасида кўрсатилган олувчиларга жўнатади (топширади).

Жўнатиш разнарядкасининг мазмуни ва уни сотиб олувчи томонидан маҳсулот етказиб берувчига юбориш муддати маҳсулот етказиб бериш шартномасида белгиланади. Агар жўнатиш разнарядкасини юбориш муддати шартномада назарда тутилган бўлмаса, у маҳсулот етказиб берувчига маҳсулот етказиб бериш даври бошланишидан камида ўттиз кун олдин юборилиши лозим.

Сотиб олувчининг белгиланган муддатда жўнатиш разнарядкасини тақдим қилмаслиги маҳсулот етказиб берувчига ё маҳсулот етказиб бериш шартномасини бажаришдан бош тортиш, ёки сотиб олувчидан товарлар ҳақини тўлашни талаб қилиш ҳуқуқини беради. Бундан ташқари маҳсулот етказиб берувчи жўнатиш разнарядкасини тақдим қилмаслик туфайли етказилган зарарни тўлашни талаб қилишга ҳақли.

Бекжон Исмоилов,
"Адолат" МҲАМ ходими