Ўзбекистон Республикаси Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексининг 281-моддасига асосан, ҳуқуқбузарга нисбатан ҳақ тўланадиган жамоат ишларига мажбурий равишда жалб этиш жазоси қўлланилиши мумкин. Ушбу жазо ҳуқуқбузарни жамият учун фойдали бўлган жамоат ишларини бажаришга мажбурий равишда жалб этишдан иборат. Суд томонидан бундай жазо 8 соатдан 240 соатгача бўлган муддатга тайинланади.

 

8 соатдан 240 соатгача жамоат иши

Суд томонидан тайинланадиган жамоат ишларининг муддати 8 соатдан 240 соатгача бўлиши мумкин.

Яъни ҳуқуқбузар белгиланган вақт давомида жамият учун фойдали бўлган ишларни бажариши керак. Агар у ўқиётган бўлса, жамоат ишлари ўқишдан бўш вақтида амалга оширилади.

Жамоат ишларини бажариш учун қайси объектга юборилиши ва қандай ишларни бажариши эса ички ишлар органларининг пробация бўлинмалари томонидан белгиланади.

 

Ҳамма ҳам жамоат ишларига жалб қилинмайди

Қонунчилик айрим тоифадаги шахсларни бундай жазодан истисно қилади.

Хусусан, жамоат ишлари:

пенсия ёшига етган шахсларга, 18 ёшга тўлмаганларга, ҳомиладор аёлларга, уч ёшга тўлмаган боласи бор аёлларга, I ва II гуруҳ ногиронлиги бўлган шахсларга, доимий ишга эга шахсларга ҳамда ҳарбий хизматчиларга нисбатан қўлланилмайди.

Демак, суд жамоат ишларини тайинлашда шахснинг ҳолатини ва унинг ушбу тоифалардан бирига кириш-кирмаслигини ҳам ҳисобга олади.

 

Ишлаган одамга ҳақ тўланадими?

Ҳа. Ушбу жамоат ишлари ҳақ тўланадиган ишлар ҳисобланади.

Бироқ муҳим жиҳати бор: жамоат ишларига жалб этилган шахснинг иш ҳақининг 50 фоизи алимент мажбуриятлари бўйича қарзни тўлашга йўналтирилади.

Шундай қилиб, агар шахснинг алимент бўйича қарздорлиги мавжуд бўлса, унинг жамоат ишларидан оладиган даромадининг ярми ушбу қарзни қоплашга сарфланади.

 

«Ишламайман» деб бош тортса-чи?

Жамоат ишларига суд қарори билан жалб қилинган шахс белгиланган жазони ўташи керак.

Агар у жазони ўташдан бўйин товласа, масала яна суд томонидан кўриб чиқилади. Бундай ҳолатда жазонинг ўталмаган қисми бошқа жазога алмаштирилиши мумкин.

Бунда:

▪️4 соат жамоат иши — 1 кун маъмурий қамоққа;

▪️ 8 соат жамоат иши — БҲМнинг 1 баравари миқдоридаги жаримага тенглаштирилади.

Лекин маъмурий қамоқ 15 суткадан, жарима эса БҲМнинг 20 бараваридан ошмаслиги керак.

 

Бўйин товланган вақт ҳисобга олинмайди

Яна бир муҳим қоида бор. Шахс жазони ўташдан бўйин товлаган вақти жазо муддатига қўшиб ҳисобланмайди.

Масалан, унга маълум миқдорда жамоат иши тайинланган бўлса-ю, у бир муддат ишга келмай, жазони ўташдан қочса, бу вақт жазо ўталган вақт сифатида ҳисобланмайди.

Зиёвуддин Намозов