Биламизки, парвозга топшириқни бажариш вақтида маълум хизмат вазифаларини бажаришга ҳуқуқ берувчи гувоҳномага ва махсус тайёргарликка эга, ҳаво кемасининг учиш эксплуатацияси билан боғлиқ бўлмаган экипаж аъзоларидан бири борткузатувчилар ҳисобланади. Оддий халқ тилида айтганда эса стюардессалар. Борткузатувчи бевосита ва юқори турувчи бошлиқларга, парвоз топшириғини бажариш вақтида эса ҳаво кемаси командирига бўйсунади.

Ўзбекистон Республикаси Самовий ҳудудида фуқаро ва экспериментал авиациясининг парвоз қилиш авиация қоидаларига асосан борткузатувчи:

1) ҳаво кемасидаги авариядан қутқариш ва маиший асбоб-ускуналардан фойдаланишни билишга;

2) парвоздан олдинги дам олиш тартибига риоя этишга;

3) ерда хизмат кўрсатиш бўйича агентдан махсус тоифадаги багаж мавжудлиги тўғрисидаги маълумотларни сўрашга, ҳаво кемаси командирига бортда махсус юк мавжудлиги тўғрисида ахборот беришга;

4) юклама схемасига ва ведомостига ёки ҳаво кемаси командирининг кўрсатмасига мувофиқ йўловчиларнинг жойлашишини назорат қилишга;

5) йўловчи салонида қўл юки (багаж)нинг жойлаштирилишини назорат қилишга;

6) ҳаво кемасининг санитария ҳолатини назорат қилишга, йўловчи салони ва иш жойида тозалик ва тартибни сақлашга;

7) ҳаво кемаси командирига маиший буюмларнинг носозлиги тўғрисида ўз вақтида хабар беришга;

8) йўловчилар томонидан ҳаво кемаси бортида ўзини тутиш қоидаларига риоя этилишини таъминлашга, бу қоидаларнинг бузилганлиги тўғрисидаги барча ахборотларни ҳаво кемаси командирига ўз вақтида билдиришга;

9) йўловчилар тўғрисида ғамхўрлик қилиш, ҳаво кемаси командирининг кўрсатмасига (рухсатига) кўра уларнинг хавфсизлигини таъминлаш бўйича чоралар кўришга;

10) парвоз тугагандан сўнг ҳаво кемаси командирига ўз мулоҳазаларини билдириш, ўз ишини баҳолаш ва йўналишнинг ҳужжатларини расмийлаштиришга;

11) ҳаво кемаси борт дафтарига маиший асбоб-ускуналарнинг парвоз давомидаги иши тўғрисида ёзиб қўйиш, маиший асбоб-ускуналарни ва бортдаги жиҳозларни белгиланган тартибда топширишга мажбур.

Бундан ташқари борткузатувчи ҳаво кемасида парвоз қилиш чоғида ишлатиладиган қўлланма ва бошқа норматив ҳужжатларнинг ўзига тегишли қисмлари бўйича талабларнинг бажарилиши ва парвоз топшириғини бажариш вақтида ўз хизмат мажбуриятларини, ҳаво кемаси командирининг буйруқлари ва кўрсатмаларини ўз вақтида, тўлиқ ва тўғри бажариши учун жавобгар.

Борткузатувчи ерда жойлашган хизмат ходимларидан ҳаво кемасини парвозга тайёрлаш вақтида аниқланган камчиликларни бартараф этишни талаб этишга ва ҳаво кемаси бортидаги йўловчилардан ҳаво кемасида ўзини тутиш қоидаларини аниқ бажаришни талаб этишга ҳақли.

Мафтуна Курбанова,
"Адолат" МҲАМ масъул ходими