Жамоат тартибини сақлаш, фуқаролар хавфсизлигини таъминлаш ва ҳуқуқбузарликларнинг олдини олишда ички ишлар органлари муҳим ўрин тутади. Ушбу вазифаларни амалга ошириш жараёнида ходимларнинг қонуний талабларини бажариш фуқароларнинг мажбуриятларидан бири ҳисобланади. Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекси 194-моддасида ички ишлар органлари ходимларининг қонуний талабларини бажармаслик учун жавобгарлик белгиланган.

Қонунчиликка мувофиқ, ички ишлар органлари ходимининг ҳуқуқбузарликни тўхтатиш, ҳужжатларни текшириш учун тақдим этиш, ички ишлар органларига бориш ёки белгиланган муддатда у ерда бўлиш тўғрисидаги қонуний талабларини узрли сабабларсиз бажармаслик маъмурий жавобгарликка сабаб бўлади.

Шунингдек, транспорт воситасини тўхтатиш, жабрланувчиларга ёрдам кўрсатиш ҳақидаги қонуний талабларга бўйсунмаслик ҳам ҳуқуқбузарлик ҳисобланади. Жамоат тартибини сақлаш ва фуқаролар ҳуқуқларини таъминлаш вазифаларини бажараётган бошқа шахсларнинг қонуний талабларини бажармаслик учун ҳам жавобгарлик назарда тутилган.

Мазкур ҳуқуқбузарликлар учун базавий ҳисоблаш миқдорининг 5 бараваридан 12 бараваригача жарима белгиланган.

Агар ушбу ҳуқуқбузарлик маъмурий жазо қўлланилганидан кейин бир йил давомида такроран содир этилса, БҲМнинг 12 бараваридан 30 бараваригача жарима ёки 15 суткагача маъмурий қамоқ жазоси қўлланилиши мумкин.

Бундан ташқари, транспорт воситаси ҳайдовчиси ички ишлар органи ходимининг транспорт воситасини тўхтатиш ҳақидаги қонуний талабларини кетма-кет бир неча марта узрли сабабларсиз бажармаса, бир йил муддатга транспорт воситаларини бошқариш ҳуқуқидан маҳрум қилиниб, БҲМнинг 30 баравари миқдорида жаримага тортилади.

Шу билан бирга, ички ишлар органлари ходимларининг талаблари қонуний бўлиши шарт. Фуқаролар ўз ҳуқуқлари бузилган деб ҳисоблаган ҳолларда белгиланган тартибда шикоят қилиш ҳуқуқига эга.

Хулоса

Хулоса қилиб айтганда, ички ишлар органлари ходимларининг қонуний талабларини бажармаслик жарима, маъмурий қамоқ ёки ҳайдовчилик ҳуқуқидан маҳрум қилиш каби ҳуқуқий оқибатларга олиб келиши мумкин.Шу боис фуқаролар қонуний талабларга риоя қилишлари, ўз ҳуқуқ ва мажбуриятларини билишлари ҳамда қонунчиликда белгиланган тартиб-қоидаларга амал қилишлари муҳим ҳисобланади.

Зиёвуддин Намозов,
журналист